Kierunek światła najłatwiej rozpoznać po cieniu: zobacz, po której stronie nosa, brody, przedmiotu lub nierówności terenu pojawia się ciemniejszy obszar. Jeśli cień pada za fotografowaną osobę, światło jest przednie. Jeśli przesuwa się na bok twarzy, światło jest boczne. Gdy twarz pozostaje w cieniu, a jasna krawędź pojawia się na włosach i ramionach, masz światło tylne.
Zanim zmienisz ustawienia aparatu, wykonaj prostszy ruch: obejdź osobę lub obróć ją względem źródła światła. Kilka kroków często poprawia zdjęcie bardziej niż nowy obiektyw czy długa obróbka.
Dlaczego kierunek światła jest ważniejszy niż jego ilość?
Dużo światła nie oznacza automatycznie dobrego zdjęcia. Mocne światło padające pionowo może tworzyć ciemne oczodoły i jasne plamy na czole. Słabsze światło z dużego okna potrafi natomiast miękko pokazać twarz i jej kształt.
Kierunek światła wpływa na:
- widoczność rysów twarzy i faktury
- głębokość oraz nastrój zdjęcia
- kontrast między jasną i ciemną stroną sceny
- sposób oddzielenia osoby od tła
- widoczność niedoskonałości skóry i powierzchni
- poprawną ekspozycję twarzy względem otoczenia.
Dlatego warto najpierw przeczytać światło, a dopiero później wybierać kadr i ustawienia.
Jak znaleźć źródło światła?
Źródłem nie zawsze jest widoczne słońce lub lampa. Światło może docierać przez okno, odbijać się od białej ściany, przechodzić przez chmury albo wpadać przez otwarte drzwi.
Rozejrzyj się i odpowiedz na trzy pytania:
1. Skąd pochodzi najjaśniejsza część światła? Z okna, nieba, lampy, drzwi czy jasnej ściany? 2. Jak duże jest źródło z perspektywy fotografowanej osoby? Duże i bliskie źródło daje zwykle łagodniejsze przejście między światłem a cieniem. 3. Czy po drodze coś modyfikuje światło? Firana, chmury, liście albo kolorowa ściana mogą zmieniać jego miękkość i barwę.
Nie patrz wyłącznie na źródło. Patrz na to, co światło robi na twarzy.
Test cienia: najszybszy sposób oceny światła
Poproś osobę, aby stanęła w wybranym miejscu, i spójrz na cień pod nosem oraz brodą. Możesz też unieść własną dłoń i obracać ją w świetle.
- Cień bardzo ostry, z wyraźną granicą, oznacza twarde światło.
- Cień miękki, stopniowo zanikający, wskazuje na światło rozproszone.
- Cień krótki pod nosem sugeruje światło padające z góry.
- Cień przesunięty na jedną stronę pokazuje światło boczne.
- Brak czytelnego cienia może oznaczać bardzo miękkie światło lub kilka źródeł działających jednocześnie.
Test dłoni działa w plenerze, w domu i w sali wydarzenia. Nie wymaga aparatu i zajmuje kilka sekund.
Światło przednie: równe, ale często płaskie
Światło przednie pada z kierunku aparatu na fotografowaną osobę. Twarz jest oświetlona równomiernie, cienie są niewielkie, a ekspozycja stosunkowo łatwa.
Taki kierunek może być przydatny, gdy zależy Ci na czytelnym, prostym portrecie. Wadą jest mniejsza plastyczność: twarz może wyglądać płasko, a osoba stojąca w słońcu często mruży oczy.
Zamiast ustawiać osobę dokładnie naprzeciw słońca, przesuń ją tak, aby światło padało lekko z boku albo wykorzystaj jasne niebo przed nią, gdy sama stoi w cieniu.
Światło boczne: kształt, faktura i głębia
Światło boczne oświetla jedną stronę twarzy mocniej niż drugą. Podkreśla kształt, fakturę i przestrzeń, dlatego często wygląda ciekawiej niż światło prosto z przodu.
Nie musi jednak padać idealnie pod kątem 90 stopni. Przy portrecie dobrym punktem startowym bywa ustawienie osoby około 30-45 stopni do okna. Następnie poproś o delikatny obrót twarzy w stronę światła i obserwuj, kiedy w oczach pojawia się odbicie, a cień po drugiej stronie nie staje się zbyt głęboki.
Jeżeli ciemna strona twarzy znika, możesz:
- obrócić osobę bliżej źródła
- przesunąć ją dalej od okna, aby światło rozłożyło się spokojniej
- wykorzystać jasną ścianę po stronie cienia
- doświetlić cień blendą lub delikatnym błyskiem.
Światło tylne: jasna krawędź i trudniejsza ekspozycja
Przy świetle tylnym źródło znajduje się za osobą. Może tworzyć jasny kontur na włosach i ramionach, oddzielać sylwetkę od tła oraz dawać lekką, przestrzenną atmosferę.
Najczęstszy problem to zbyt ciemna twarz. Aparat widzi jasne tło i może niedoświetlić osobę. Rozwiązaniem jest pomiar lub kompensacja ekspozycji ustawiona pod twarz, zmiana kąta, użycie odbitego światła albo delikatne doświetlenie.
Pełny schemat pracy z ekspozycją, konturem i odblaskami znajdziesz w poradniku jak fotografować pod światło.
Uważaj też na odblaski. Czasami są zamierzonym efektem, ale mogą obniżać kontrast i zasłaniać oczy. Niewielka zmiana wysokości aparatu, osłona przeciwsłoneczna lub zasłonięcie części źródła krawędzią budynku pozwala odzyskać czytelność.
Światło z góry i z dołu
Światło padające wysoko z góry, typowe dla południa w słoneczny dzień, tworzy cienie pod oczami, nosem i brodą. W takim świetle warto poszukać otwartego cienia, obrócić osobę tyłem do słońca albo wykorzystać jasną powierzchnię odbijającą światło na twarz.
Światło z dołu występuje rzadziej, ale może pojawić się przy jasnym chodniku, śniegu, wodzie lub źródle ustawionym zbyt nisko. Zmienia naturalny układ cieni i może wyglądać niepokojąco. Zwróć uwagę, czy światło odbite od podłoża nie dominuje nad światłem głównym.
Jak ustawić osobę względem okna?
Okno jest świetnym narzędziem do nauki, bo jego kierunek łatwo zobaczyć. Wykonaj kolejno cztery kroki:
1. Wyłącz przypadkowe lampy o innej barwie, jeśli nie są potrzebne. 2. Ustaw osobę bokiem lub lekko po skosie do okna. 3. Poproś o powolne obracanie twarzy w stronę światła. 4. Zatrzymaj ruch, gdy oczy są czytelne, a cień pomaga pokazać kształt twarzy.
Nie trzeba stać tuż przy szybie. Bardzo blisko okna różnica między jasną i ciemną stroną może być duża. Cofnięcie osoby albo ustawienie jej przy większym oknie często daje spokojniejsze światło.
Jak czytać światło w plenerze?
W plenerze zacznij od obserwacji nieba, budynków i podłoża. Słońce nie jest jedynym źródłem; otwarte niebo i odbicia od otoczenia mają ogromny wpływ na twarz.
Pełne słońce
Sprawdź, czy możesz ustawić osobę tyłem lub bokiem do słońca. Eksponuj na twarz i pilnuj jasnego tła. Jeśli kontrast jest zbyt duży, poszukaj cienia albo doświetlenia. Osobny przewodnik pokazuje jak fotografować w pełnym słońcu bez brzydkich cieni.
Otwarty cień
Dobry otwarty cień to miejsce osłonięte od bezpośredniego słońca, ale skierowane ku jasnemu niebu. Stań blisko krawędzi cienia, nie w jego najciemniejszej części. Uważaj na zielone odbicia od trawy i kolorowe ściany.
Zachmurzone niebo
Chmury rozpraszają światło, lecz kierunek nadal istnieje. Poproś osobę, aby spojrzała w stronę najjaśniejszego fragmentu nieba. Gdy twarz jest skierowana ku ziemi, oczodoły mogą pozostać ciemne nawet w pochmurny dzień.
Jak odróżnić kierunek od twardości światła?
To dwie różne cechy.
- Kierunek mówi, skąd światło pada.
- Twardość opisuje, jak gwałtownie światło przechodzi w cień.
Możesz mieć miękkie światło boczne i twarde światło boczne zależnie od pozornej wielkości źródła. Możesz też mieć płaskie, miękkie światło przednie w pochmurny dzień. Dobre zdjęcie wymaga świadomej decyzji o obu cechach.
Najczęstsze błędy
Ustawianie twarzy do słońca
Twarz jest jasna, ale oczy zmrużone, a cienie ostre. Obróć osobę, poszukaj otwartego cienia albo fotografuj o innej porze.
Wybieranie pierwszego cienia
Cień pod drzewem może tworzyć jasne plamy na skórze. Ciemny zaułek może pozbawić oczy światła. Szukaj równego cienia otwartego w stronę jasnego nieba; dokładny schemat opisuje poradnik fotografia w cieniu.
Ignorowanie światła odbitego
Zielona trawa, czerwona ściana i drewniana podłoga odbijają kolor na skórę. Zmień pozycję, odsuń osobę lub wykorzystaj neutralną powierzchnię.
Poprawianie ustawień bez zmiany pozycji
Ekspozycja może rozjaśnić twarz, ale nie usunie niekorzystnego układu cieni. Najpierw zmień kierunek, później parametry aparatu.
Ćwiczenie: portret dookoła jednej osoby
Ustaw osobę w jednym miejscu i wykonaj cztery zdjęcia, obchodząc ją dookoła. Zachowaj podobną wielkość twarzy w kadrze i za każdym razem dopasuj ekspozycję. Porównaj:
- stronę, po której powstaje cień nosa
- widoczność oczu
- fakturę skóry
- jasność tła
- sposób oddzielenia sylwetki.
Następnie wybierz najlepszy kierunek i przesuń osobę o metr. Zobaczysz, że jakość światła zależy nie tylko od strony, lecz także od miejsca.
Najczęściej zadawane pytania
Krótkie odpowiedzi na powtarzające się pytania
Wolisz powierzyć zdjęcia profesjonalistom?
Fotografia ślubna, eventowa, rodzinna i wizerunkowa w Swarzędzu i Poznaniu. Napisz - pomożemy uchwycić Twoje chwile.
Zobacz ofertę